1 sene önce
1 sene önce

I. Seleukos Nikatōr kimdir (Seleukos imparatorluğu)

SELEUKOS I Nikator (“Galip”),  Büyük İskender’in Makedon komutanıdır. İskender’in ölümünden sonra başlayan Diadoki Savaşları’nda , Seleukos hanedanını ve Seleukos İmparatorluğu’nu kuran kişidir. Makedonyalı general (Europos İ.O. 355’e doğru Lysimakheia yakınında 280), Babylonia satrapı (321-316 ve 312-305) ve Se­lefkiler hanedanının kurucu kralı (305’e doğr.-280). İskender’in komutanıydı. Baktria hanedanından birinin kızı olan Apa- ma’yla evlendi (325), hetaireia süvarileri­ne komuta etti, ama İskender’in ölümün­den sonra hiçbir yer elde edemedi (Ba- bil’in paylaşımı, 323). Bununla birlikte, Mı­sır seferi (321 yazı) sırasında yardım etti­ği Perdikkas’ın öldürülmesi olayından sonra Babil satraplığını aldı (Triparadisos’ un paylaşımı, 321). 317’de Kardialı Eumenes’e Suriye’den Susiane’ye ve Babylonia üzerinden İran’a gitmesine izin verdi, ama Eumenes’in yenilmesinden (316) ve Anti- gonos Monophthalmos tarafından idam edilmesinden sonra, kudretinden endişe­lendiği Antigonos Seleukos l’in elinden Babylonia’yı aldı.

Selukos, ona karşı Kas- sandros, Lysimakhos ve yanına sığındığı Ptolemaios’la ittifak kurdu ve Antigonos’a bir ültimatom gönderdi. Kıbrıs’ta üslenen yüz gemilik donanmasıyla yaptığı birkaç başarısız deniz harekâtından sonra Ptolemaios’un, Antigonos Monophthalmos’ un oğlu Poliorketes karşısında zafer ka­zanmasına yardımcı oldu (Gaza, 312). Se­leukos, Babylonia’yı aldı, Susiane ve Me- dia’ya boyun eğdirdi (312), Demetrios’un bir saldınsını püskürttü ve kesin olarak Babil’e döndü, ama 311 barışı’nda, Antigo­nos Monophthalmos’a buraya sahip oldu­ğunu kabul ettiremedi. Demetrios’un ve Antigonos’un generallerinin saldınlarını püskürttü (310-308). İskender’i taklit ede­rek Hindistan’a kadar bir sefer düzenle­di, ama Pencab’ı, Arakhosia’nın bir bölü­münü ve Gedrosia’yı, Maurya Çandra- gupta’ya bıraktı.

Daha sonra Iran ve Baktria’ya boyun eğdirdi. 305’te kendini kral ilan etti. Kassandros ve Lysimakhos’un müttefiki olan Seleukos I, Antigonos Mo­nophthalmos’a karşı zafer kazanılmasına yardımcı oldu (301). İyiliğini gördüğü Pto­lemaios l’le Koile Syria üzerine çekişmek­ten vazgeçen Seleukos, sadece Yukarı Suriye’yi işgal etmekle yetindi ve başken­tini biraz kuzeye, Antiokheia’da (Antakya) kurdu; böylece bir deniz ayağına sahip ol­du, ama Doğu’dan çok uzaklaştığı için krallığının dengesini bozdu.

O tarihte Ptolemaios’la Kassandros’un müttefiki olan Lysimakhos arasında bir ya­kınlaşma meydana gelince Seleukos, De- metrios’la geçici olarak uzlaştı, ama mü­cadele çok geçmeden yeniden başladı. Eski müttefiklerine kavuşan Seleukos Ki- likia’yı ilhak etti (289-288). Bir süre sonra- Demetrios, Kilikia’yı geri aldı, ama teslim olmak zorunda kaldı (285) ve Seleukos ta­rafından kapatıldığı bir şatoda 282’de öl­dü. Diğer yandan, oğlu Agathokles’in öl­dürülmesinden sonra Lysimakhos’un içi­ne düştüğü hanedan karışıklıklarından ya­rarlanan Seleukos, Agathokles’in intikam­cısı olarak ortaya çıktı. Aralarında Berga­ma’nın da bulunduğu bazı kent valilerinin desteğinden emin olan ve Lysimakhos’ un hâzinesini (1 000 talanton) koruyan Philetairos, Toroslar’ı aşarak Küçük Asya’ ya girdi.

Kyropedion’da Lysimakhos’u yendi ve öldürdü (281), ama Küçük Asya’ nın kuzeyini ele geçiremedi. İskender’in birleşik imparatorluğunu kendi adına kur­mak üzereydi; hatta Trakya ve Makedon­ya’yı işgal etmek amacıyla Boğazlar’ı bi­le aştı, ama öldürüldü. Antiokhos I tara­fından Zeus “Nikator” adıyla tanrılaştırı­lan Seleukos I, diadokhos’ların sonuncu­sudur. Onunla birlikte İskender’in impara­torluğunu tek bir hükümdarın elinde top­lama umudu da bütünüyle ortadan kalk­tı; ama bu imparatorluğun coğrafi temel­lerini attı ve güçlü Selefki devletinin yapısını belirledi.

Paylaşın

Editörün Seçtikleri