1 sene önce
1 sene önce

Karakterler kimlerin eserleridir

Karakterler (Kharakteres ethikoi), The- ophrastos’un yapıtı (İ.Ö. 319’a doğr.). Belli başlı karakter kusurlarını canlandıran otu­za yakın kısa portreden (ikiyüzlü, cimri, kendini beğenmiş, öfkeli, dalkavuk, geve­ze, kalleş vb.) oluşan bu yapıtın, yunan edebiyatında bir eşine rastlanmaz. Yapıt, ahlak üzerine kuramsal bir incelemenin bir parçası olabilir. Bu ruhbilimsel çözüm­lemeler, biraz sistemli ve tekdüze bir nite­lik taşımalarına rağmen, kitaptaki portre­ler, yazarın, komedininkine yakın bir hiciv anlayışına sahip olduğunu kanıtlamakta ve Atina’nın ahlak ve töreleri üzerine bir belge oluşturmaktadır. Theophratos’un Karakterler^ La Bruyere’in Karakterler(les Caracteres) adlı yapıtına esin kaynağı ol­muştur.

Karakterler (les Caracteres), La Bru­yere’in yapıtı, ilk kez 1688’de, les Carac­teres de Theophraste, traduits du grec. avec les caracteres ou les mceurs de ce sıecle (Yunancadan çevrilen Theophras- tos’un karakterleri ile bu yüzyılın karakter­leri ya da töreleri) adıyla yayımlandı. Ya­pıt bu haliyle, yunanlı ahlakçının metninin “güzel ama aslına pek sadık olmayan” bir çevirisiyle, bu metin hakkındaki gözlem­lerden oluşmuş bir derlemeydi. 1688- 1696 arasında art arda yapılan basımlar­da, La Bruyere ilk baskıdaki on altı bölü­mü yavaş yavaş yeni özdeyişler ve port­relerle zenginleştirdi. Portreler özdeyişle­re oranla daha özgündür: özdeyişler esas olarak yansıttıkları sağduyuyla ve güzel anlatım özellikleriyle dikkati çeker; öte yan­dan portrelerin geleneksel anahtar port­relerle hiçbir ilgisi yoktur; tam tersine tıp kavramını ortaya koyar, bir tür davranış bi­limi oluşturarak tavırlarla karakterler ara­sında sürekli bir ilişki kurarlar: yazar jest­leri ve tavırları çizer; gerisini okuyucuya bı­rakır. Karakterler, bütünlükten tümüyle uzak değildir; ancak mantıksal yapıda yi­ne de bir kopukluk göze çarpar: edebi­yat bir konuşma biçimine dönüşür ve ko­nular birbirini hiç beklenmedik bir biçim­de izleyebilir. Karakterlerin üslubu (simet­risiz, kopuk) etki yaratmayı, ya da terimin en iyi anlamıyla, etkinliği amaçlar. Metnin gerilimi, harcanan emeğin belirginliği ko nuyu iğneli bir bitiş cümlesiyle kapatma alışkanlığı yapıta zaman zaman biraz ku ru kalmakla birlikte yine de inkâr edileme­yecek bir müziksellik kazandırır.

Paylaşın

Editörün Seçtikleri